چه قراردادهایی مشمول بیمه نمیشوند؟ | جدول مقایسه و شرایط معافیت
سه ماه در کارگاه کار کردهاید، اما در سابقه بیمهتان حتی یک روز هم ثبت نشده است. مدیر میگوید «قراردادت پروژهای بود». برای تشخیص حق بیمه، از کاری شروع کنید که واقعاً انجام دادهاید. چه کسی شیفت شما را تعیین میکرد؟ بابت حضور و انجام وظیفه پول میگرفتید یا بابت تحویل یک نتیجه مشخص؟ پاسخ همین دو پرسش مسیر بررسی را روشن میکند.
داود وطنی
نماینده حقوقی در امور اداره کار و تأمین اجتماعی با ۷ سال سابقه در حوزه حقوق کار
چه قراردادهایی مشمول بیمه نمیشوند؟ خریدوفروش صرف کالا، اجاره صرف تجهیزات و برخی پیمانهای تکنفره
اگر قرارداد فقط برای خریدوفروش کالای آماده بدون کار اضافی یا اجاره تجهیزات بدون اپراتور باشد، به خود قرارداد حق بیمه پیمان تعلق نمیگیرد. پیمان تکنفره هم در صورتی مشمول این حکم است که شخص کار را مستقل و بدون بهکارگیری کارگر انجام دهد. اگر در عمل رابطه کارگری و کارفرمایی برقرار باشد، حتی با عنوان «پروژهای»، بیمه کارگر الزامی است.
| وضعیت واقعی | اثر بیمهای | مدرک راهگشا |
|---|---|---|
| کار در شیفت تعیینشده با مزد روزانه | با احراز رابطه کار، بیمه اجباری | برنامه شیفت و گردش حساب |
| تحویل پروژه مستقل توسط یک نفر | امکان خروج از ماده ۳۸ | شرح کار و تأیید اجرای انفرادی |
| پیمان خدماتی با چند کارگر | تکلیف بیمه کارکنان پیمان | لیست بیمه و مدارک حضور |
| خرید کالای آماده | بهای خرید صرف خارج از حق بیمه پیمان | فاکتور و رسید تحویل |
| اجاره دستگاه همراه اپراتور | نیاز به بررسی خدمت و رابطه اپراتور | قرارداد، صورتکار و مشخصات راننده |
وقتی در جستوجوی «موارد معاف از بیمه تأمین اجتماعی» هستید، اول معلوم کنید موضوع اختلاف چیست. گاهی یک ماه سابقه در حساب کارگر نیست. گاهی سابقه کامل است اما کارگر به مزد مبنای بیمه اعتراض دارد. گاهی هم سازمان برای مبلغ یک پیمان برگ مطالبه صادر کرده است. برای اولی باید اشتغال در ماه مشخص، برای دومی مبلغ مزد مشمول و برای سومی ماهیت عملیات پیمان بررسی شود. یک فهرست کلی از فعالیتهای معاف نمیتواند پاسخ هر سه را بدهد.
قرارداد پیمانکاری تکنفره بدون بیمه چه شرایطی دارد؟
در قرارداد پیمانکاری تک نفره باید دو موضوع جداگانه روشن شود. نخست اینکه مجری شخص حقیقی است و تمام عملیات را خودش انجام داده است. دوم اینکه در عمل استقلال داشته و کارگر سفارشدهنده نبوده است. رأی شماره ۱۸۱۵ مورخ ۶ بهمن ۱۳۹۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و ضوابط رسیدگی به قراردادهای انفرادی برای همین تفکیک اهمیت دارند. اگر هر دو شرط برقرار باشد، مطالبه حق بیمه پیمان به استناد ماده ۳۸ محل ایراد است.
نمونه مقایسهای. مترجمی را تصور کنید که ترجمه یک دفترچه را با قیمت توافقی قبول کرده، زمان و محل کار را خودش انتخاب کرده و فایل نهایی را تحویل داده است. حالا مترجم دیگری را در نظر بگیرید که هر روز از ساعت هشت تا چهار در شرکت حاضر میشود، مدیر هر صبح کارش را تقسیم میکند و برای مرخصی باید اجازه بگیرد. حتی اگر هر دو یک فرم با عنوان «پیمانکاری» امضا کنند، مدارک نفر دوم میتواند برای اثبات رابطه کار به کار بیاید.
صورتجلسه تحویل، پیشنهاد قیمت، مکاتبه اصلاحات و توضیح سفارشدهنده درباره نحوه اجرا برای مجری مستقل مفید است. برای کارگری که قرارداد صوری امضا کرده، برعکس، گزارش روزانه، مکاتبه درباره غیبت و توبیخ یا تغییر شیفت میتواند شرایط واقعی را نشان بدهد. یک نشانه بهتنهایی تعیینکننده نیست. اگر در اصفهان کار کردهاید و درباره ارزش مدارکتان تردید دارید، صفحه وکیل اداره کار اصفهان مسیر بررسی اختلاف را توضیح میدهد.
قراردادهای پیمانکاری جمعی با شرایط خاص
در قراردادهای پیمانکاری جمعی، پیمانکار ممکن است برای اجرای سفارش از کارگر خود یا پیمانکار فرعی استفاده کند. اگر کارگر هستید، نام مجموعهای که روی تابلو دیدهاید، نام شرکتی که حقوق را واریز کرده و نام سرپرست مستقیم را جدا یادداشت کنید. این سه گاهی متفاوتاند. کارت تردد متعلق به مجتمع صنعتی میتواند محل انجام کار را نشان دهد، اما بهتنهایی مشخص نمیکند چه کسی شما را استخدام کرده است.
آیا برای قرارداد پیمانکاری نیازی به ثبت شرکت داریم؟ قراردادهای پیمانکاری میتوانند هم با اشخاص حقیقی و هم با اشخاص حقوقی منعقد شوند. برای شرکت در یک مناقصه باید شرایط همان فراخوان، صلاحیتها و مدارک خواستهشده را بخوانید. اگر برای گرفتن پروژه قصد ثبت شرکت در اصفهان دارید، تصمیم ثبتی را از وضعیت کارگرانی که بهکار میگیرید جدا کنید. شخص حقیقی هم وقتی کارگر استخدام میکند ممکن است کارفرما باشد.
تغییر پیمانکار خدمات نظافت یا حراست از مواردی است که تشخیص طرف اختلاف را دشوار میکند. برای هر دوره نام پیمانکار، اولین و آخرین شیفت، نام مسئول پرداخت و شماره کارگاه درجشده در سابقه را بنویسید. اگر پس از تغییر پیمانکار یک ماه از سوابق افتاده باشد، این جدول کمک میکند اختلاف همان دوره را پیگیری کنید و مجبور نشوید درباره تمام سالهای کار دوباره توضیح بدهید.
قراردادهای مشمول ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی و حدود معافیتها
ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی به مسئولیت واگذارنده کار و پیمانکار در بیمه کارکنان مربوط میشود. وقتی انجام کار به مقاطعه واگذار میشود، واگذارنده باید در قرارداد، پیمانکار را متعهد کند که کارکنان خود و کارکنان پیمانکاران فرعی را بیمه کند. پرداخت پنج درصد بهای کل کار به ارائه مفاصاحساب سازمان وابسته است. پرداخت آخرین قسط بدون مطالبه مفاصاحساب نیز میتواند واگذارنده را مسئول حق بیمه و خسارات مربوط کند.
پنج درصد نگهداریشده را با سهم بیمه کارگر اشتباه نگیرید. مثلاً اگر بهای کل پیمان یک میلیارد تومان باشد، پنج درصد آن پنجاه میلیون تومان است. این عدد تضمین مربوط به تسویه پیمان است. از روی آن نمیتوان گفت چند روز سابقه برای نگهبان پروژه ثبت شده یا حق بیمه نهایی پیمان چقدر است. برای بررسی سابقه باید نام کارگر، ماه کارکرد و دستمزد گزارششده را در سوابق خودش دید.
در جستوجوی «معافیت های ماده 38 قانون تامین اجتماعی» ممکن است با پرونده کارگاه ثابت هم روبهرو شوید. تبصره ۲ ماده ۳۸ برای پیمانهایی که در کارگاه صنعتی، خدمات تولیدی یا فنیمهندسی ثابت با افراد شاغل در همان کارگاه اجرا میشوند، مبنای رسیدگی ویژهای پیشبینی کرده است. اثر این حکم بر نحوه محاسبه حق بیمه پیمان است. کارکنان کارگاه همچنان باید در لیست مربوط ثبت شوند. بخشنامه تنقیح ضوابط بیمهای مقاطعهکاران مبنای بررسی انواع پیمان را توضیح میدهد. برای جزئیات قراردادها و مستندات هر دسته، راهنمای معافیت های ماده 38 را ببینید.
اگر پیمانکار به شما میگوید «هنوز مفاصاحساب نگرفتهایم»، ماهی را که در آن کار کردهاید با فهرست سابقه تطبیق دهید. تسویه حساب نهایی بین دو شرکت، پاسخ پرسش شما درباره ارسال لیست دستمزد همان ماه نیست. برعکس، اگر پیمانکار هستید و برای مبلغ قرارداد برگ بدهی دریافت کردهاید، موضوع اعتراضتان باید روشن کند کدام عملیات، محاسبه یا سند مورد اختلاف است.
بیمه قرارداد خرید خدمت، مشاوره و همکاری ساعتی
در خرید خدمت ابتدا مشخص کنید خریدار چه چیزی تحویل میگیرد. ممکن است یک مشاور برای تهیه گزارش امکانسنجی دعوت شود و پس از ارائه گزارش و پاسخ به پرسشها تسویه کند. ممکن است همان شخص با عنوان مشاور، هر روز مسئول پاسخگویی به مشتریان باشد، از سرپرست دستور بگیرد و بابت ساعات حضور مزد دریافت کند. بررسی بیمه قرارداد خرید خدمت در این دو وضعیت به نتایج متفاوتی میرسد.
اگر کارمند جای دیگری هستید، بیمه همسر دارید یا خودتان حق بیمه اختیاری میپردازید، این اطلاعات را در بررسی پرونده اعلام کنید. پوشش درمانی خانوادگی سابقه اشتغال شخصی ایجاد نمیکند. همچنین در اشتغال همزمان نزد چند کارفرمای مشمول، ماده ۳۴ قانون تأمین اجتماعی برای هر کارفرما نسبت به مزدی که میپردازد تکلیف تعیین کرده است. درباره بازنشستگان یا کارکنان مشمول مقررات استخدامی خاص، وضعیت صندوق و نوع اشتغال جدید باید جداگانه بررسی شود.
برای تنظیم قرارداد استخدام شرح وظایف، شیوه پرداخت، زمان کار و شخص مسئول نظارت را دقیق بنویسید. اگر توافق شما مشاوره مستقل است، موضوع گزارش، مهلت تحویل و شیوه تأیید نتیجه را روشن کنید. اگر بعداً نحوه همکاری تغییر کرد، پیامها و اسناد آن دوره را نگه دارید. ممکن است یک همکاری با پروژه مستقل شروع شود و چند ماه بعد به حضور منظم و کار تحت دستور تبدیل شود.
قراردادهای غیرمستمر و پروژهای کوتاهمدت؛ بیمه از چه روزی است؟
برای کارگر مشمول قانون کار، کوتاهبودن مدت قرارداد، آزمایشیبودن کار یا پرداخت روزمزد بهتنهایی معافیت ایجاد نمیکند. اگر رابطه کار از روز اول برقرار بوده است، تکلیف بیمه هم از همان آغاز مطرح میشود. جملههایی مثل «تا پایان ماه اول بیمه نداریم» یا «اول باید رسمی شوی» دلیل قانونی حذف آن دوره نیستند. در کار پارهوقت، ساعات، روزهای واقعی و مزد پرداختی را ثبت کنید تا درباره میزان کارکرد ادعای دقیق داشته باشید.
فرض کنید یک نمایشگاه پنج روز برقرار بوده و غرفهدار شما را برای فروش در ساعتهای معین استخدام کرده است. کارت ورود، پیام تعیین ساعت، تصویر برنامه شیفت و واریز دستمزد پس از نمایشگاه را کنار هم بگذارید. کوتاهبودن نمایشگاه توضیح میدهد چرا رابطه زود تمام شده است. برای روشنشدن اینکه در همان پنج روز کارگر بودهاید، باید نقش غرفهدار در تعیین وظایف و پرداخت مزد بررسی شود.

قراردادهای خرید و فروش صرف؛ اگر نصب هم انجام شود چه؟
خرید یک دستگاه بدون نصب یا خدمات جانبی نمونه روشن خرید صرف است. در پرونده قضایی مربوط به تأمین مصالح کارگاه، موضوع اختلاف این بود که از مبلغ خرید تجهیزات و اقلامی که بدون بهکارگیری نیروی انسانی برای اجرای پیمان مبادله شده بودند حق بیمه کسر شده بود. اهمیت رأی برای پرونده مشابه در همین جزئیات است. فاکتور «فروش دستگاه» در پروندهای که فروشنده تعهد به نصب، راهاندازی و اعزام تکنسین داشته، بهتنهایی همان نتیجه را ثابت نمیکند.
اگر قرارداد ترکیبی دارید، سفارش خرید، فاکتور کالا، صورتوضعیت نصب و صورتجلسه تحویل هر بخش را کنار هم بگذارید. قیمت تفکیکی باید با اجرای واقعی و پرداختها سازگار باشد. کارگری که برای نصب اعزام شده میتواند از برگه مأموریت، گزارش سرویس و امضای تحویل مشتری برای نشاندادن تاریخ و محل کارش استفاده کند. اختلاف دو شرکت بر سر بهای کالا مانع بررسی وضعیت اشتغال نصاب نیست.
پیش از استناد به رأی دیوان عدالت اداری در خصوص قراردادهای خرید و فروش، صادرکننده رأی و موضوع رسیدگی را بخوانید. رأی شعبه درباره مدارک یک پرونده با رأی هیأت عمومی جایگاه یکسان ندارد. اگر اختلاف شما به تصمیم سازمان و مرحله اعتراض قضایی رسیده است، برای بررسی نوع تصمیم و مسیر اعتراض از راهنمای وکیل متخصص دیوان عدالت اداری اصفهان استفاده کنید.
قراردادهای آموزشی و کارآموزی؛ شاگردی چه زمانی کار محسوب میشود؟
برای بررسی پرونده کارآموزی بپرسید چه کسی آموزش میداده، دوره چه برنامهای داشته و فرد چه کاری برای کارگاه انجام میداده است. حضور دانشجو برای مشاهده و یادگیری با برنامه آموزشی مستند، با فروشندگی یا تولید تماموقت زیر نظر سرپرست فرق دارد. در قانون کار نیز کارآموزی صورتهای متفاوت دارد. عنوان «شاگرد» و نپرداختن مزد بهتنهایی برای اعلام معافیت کافی نیست.
اگر کارگر شاغل با توافق کارفرما به مرکز آموزش معرفی شده، رابطه قبلی و اسناد معرفی او اهمیت دارد. اگر به شما گفتهاند «سه ماه کار کن تا یاد بگیری»، شرح وظایف، سفارشهایی که انجام دادهاید، برنامه کلاسها و نام مربی را بنویسید. حتی اگر پولی نگرفتهاید، پیام توافق درباره مزد یا وعده پرداخت پس از پایان دوره میتواند در کنار سایر شواهد به روشنشدن ماهیت همکاری کمک کند.
آیا به قرارداد اجاره بیمه تعلق میگیرد؟
اجاره یک جرثقیل بدون اپراتور نمونه اجاره تجهیزات است. مالک دستگاه را تحویل میدهد و مستأجر با نیروی خودش از آن استفاده میکند. حالا فرض کنید مالک متعهد شده بار را با همان جرثقیل و رانندهای که استخدام کرده جابهجا کند. در حالت دوم تعهد اجرایی و حضور نیروی انسانی هم مطرح است. مشخص کنید مسئول انتخاب راننده، پرداخت مزد و جایگزینی او هنگام غیبت چه کسی بوده است.
اگر خود مالک هم اپراتور است، علاوه بر مالکیت دستگاه باید استقلال او و نحوه اجرای شخصی کار بررسی شود. سند دستگاه بهتنهایی رابطه کار را اثبات یا رد نمیکند. برای رانندهای که در چند کارگاه فعالیت کرده، نوشتن محل هر مأموریت کنار نام سفارشدهنده و مسئول پرداخت بسیار کمککننده است. برای درج مشخصات واقعی همکاری در قرارداد، راهنمای صفر تا صد تنظیم قرارداد کار را ببینید.
قراردادهای با بودجه خاص و معافیت حق بیمه سهم کارفرما
دولتیبودن بودجه، قرارگرفتن کارگاه در یک منطقه خاص یا داشتن مجوز فعالیت فرهنگی بهتنهایی مجوز حذف نام کارگر از لیست بیمه نیست. درباره یک طرح عمرانی باید ضوابط شمول طرح و اسناد پیمان بررسی شود. درباره کارگاه برخوردار از حمایت قانونی نیز باید معلوم باشد حمایت برای کدام گروه، چه دورهای و کدام سهم از حق بیمه برقرار است. برای بررسی اسناد کارگاه میتوانید از وکیل تامین اجتماعی اصفهان کمک بگیرید.
گاهی کارفرما میگوید «کارگاه ما معاف است» و کارگر تصور میکند در آن ماه هیچ سابقهای نخواهد داشت. از کارفرما بپرسید معافیت دقیقاً برای کدام سهم است و نام شما در لیست کدام کارگاه ارسال شده است. در تسهیلات مربوط به معافیت حق بیمه سهم کارفرما، برخورداری کارفرما از حمایت، با از بین رفتن رابطه بیمهای کارکنان یکی نیست. ملاک عملی کارگر، مشاهده ماه، روزهای کارکرد و دستمزد ثبتشده به نام خودش است.
اگر کارفرما بیمه رد نکرد، چطور سابقه را پیگیری کنیم؟
- اختلاف را ماهبهماه مشخص کنید. در خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی، ریز سوابق و دستمزد را ببینید. ماه کاملاً خالی، کسری روز و ثبت مزد پایینتر را جدا بنویسید. نسخه تاریخدار سوابق را نگه دارید.
- کارفرمای همان دوره را شناسایی کنید. نام شخص یا شرکت، نشانی کارگاه، عنوان شغل و تاریخ شروع و پایان را بنویسید. در پروژههای چندپیمانکاری، نام شرکت پرداختکننده و سرپرست شیفت را هم اضافه کنید.
- مدارک را به ادعا وصل کنید. کنار هر ماه یک مدرک حضور و یک مدرک مربوط به مزد بگذارید. اگر مزد نقدی بوده، رسید، پیام تسویه یا مشخصات همکاری که از پرداخت اطلاع دارد را ثبت کنید.
- درخواست متناسب ثبت کنید. برای مغایرت سوابق، درخواست بررسی سابقه ناموجود یا کسری کارکرد را از مسیر خدمات سازمان یا شعبه مربوط پیگیری کنید. اگر کارفرما اصل اشتغال را انکار میکند، در مرجع حل اختلاف کار خواسته احراز رابطه کار، مدت کارکرد و الزام به انجام تکلیف بیمه موضوع ماده ۱۴۸ را دقیق مطرح کنید.
- نتیجه را تا ثبت سابقه دنبال کنید. شماره پیگیری، ابلاغ و نسخه رأی قطعی را نگه دارید. پس از رسیدگی، ریز سوابق را دوباره با ماههای مورد مطالبه مقایسه کنید. اگر بخشی جا مانده، همان تاریخها را در درخواست بعدی مشخص کنید.
بهجای نوشتن «چند سال بیمهام را نریختهاند»، خواسته را قابل بررسی کنید. مثلاً بنویسید «از ابتدای مهر تا پایان آذر در کارگاه مشخص با سمت فروشنده کار کردم. در مهر سابقه ندارم و برای آبان بخشی از کارکرد ثبت شده است». اگر تاریخ دقیقی را نمیدانید، از نخستین و آخرین سند تاریخدار کمک بگیرید و روشن کنید کدام قسمت هنوز نیاز به تحقیق دارد. ادعای دستمزد هم بهتر است اجزای مشخص داشته باشد؛ کل گردش حساب لزوماً مزد مشمول بیمه نیست.
قرارداد کتبی ندارید؟ قرارداد کار میتواند شفاهی باشد. مدارکی که مستقل از یکدیگر یک دوره را تأیید میکنند معمولاً تصویر روشنتری میدهند. واریز بانکی نشان میدهد وجهی منتقل شده، برنامه شیفت حضور مورد انتظار را نشان میدهد و پیام مدیر درباره انجام سفارش، ارتباط کار با کارگاه را توضیح میدهد. اگر همکار مطلع دارید، مشخص کنید در کدام دوره همشیفت بوده و از چه چیزی اطلاع مستقیم دارد.
نمونه پوشه مدارک. اگر برای یک ماه سه واریزی داشتهاید، جدول کوچکی با تاریخ، مبلغ و توضیح هر واریز بسازید. مبلغ مساعده، بازپرداخت خرید برای کارگاه و مزد را جدا کنید. اصل پیامها را با تاریخ و نام فرستنده حفظ کنید. برای بررسی اولیه میتوانید شرح کوتاهی از دوره اشتغال و مدارک موجود را از طریق مشاوره اداره کار مطرح کنید.
سؤالهای متداول کارگران درباره قرارداد بدون بیمه
چه قراردادهایی مشمول بیمه تأمین اجتماعی نمیشوند؟
خرید و فروش صرف کالا، اجاره صرف تجهیزات و پیمان مستقلِ شخص حقیقی که کار را بهتنهایی انجام میدهد، از نمونههای خروج از حق بیمه پیمان هستند. اگر در اجرا رابطه کار وجود داشته باشد، عنوان قرارداد حق بیمه اجباری کارگر را از بین نمیبرد.
تسویهحساب را امضا کردهام؛ هنوز میتوانم سابقهام را پیگیری کنم؟
بله. رسید تسویه ممکن است درباره پرداخت پول دلیل باشد، اما بهتنهایی ارسال لیست یا ثبت سابقه را ثابت نمیکند. برگه تسویه را همراه مدارک اشتغال و ریز سوابق ارائه کنید تا موضوع هر پرداخت جداگانه بررسی شود.
پول بیمه را نقدی گرفتهام؛ آن ماه برای بازنشستگی حساب میشود؟
پرداخت وجه به خود کارگر در حساب بیمهای او سابقه ایجاد نمیکند. ریز سوابق را بررسی کنید. اگر رابطه کار مشمول داشتهاید، مدرک واریز و توضیح کارفرما درباره عنوان آن را برای پیگیری نگه دارید.
ایاب و ذهاب مشمول بیمه است؟
ابتدا مشخص کنید منظور سرویس کارگاه، بازپرداخت هزینه مستند سفر کاری یا مبلغ نقدی ثابتی است که هر ماه در فیش میآید. برای تشخیص، عنوان پرداخت، ماهیت واقعی آن و مقررات اقلام مشمول در دوره مربوط بررسی میشود. از وضعیت یک ردیف فیش نمیتوان درباره بیمه کل قرارداد حکم داد.
در سابقهام سی روز هست، اما حقوقم بیشتر از مبلغ ثبتشده بوده؛ چه مدرکی لازم دارم؟
فیش همان ماه را با ریز دستمزد بیمه و گردش حساب تطبیق دهید. مزد ثابت، مزایای مشمول، هزینههای مستردشده و اقلام غیرمشمول را جدا کنید. در درخواست، ماه و مبلغ مورد اختلاف را مشخص کنید تا موضوع بهاشتباه کسری روز ثبت نشود.
شرکت از حقوقم سهم بیمه کم کرده ولی آن را نپرداخته؛ مسئول کیست؟
طبق ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی، مسئولیت پرداخت حق بیمه با کارفرماست. فیشی که کسر سهم شما را نشان میدهد نگه دارید. اگر نام یا کارکردتان در سابقه نیست، برای بررسی همان دوره اقدام کنید.
پیمانکار عوض شده و مدارک پروژه را ندارم؛ از کجا شروع کنم؟
سوابق ماههای قبل و بعد، نام واریزکننده حقوق، کارت ورود و پیامهای سرپرست را کنار هم بگذارید. ابتدا دورهای را که مدرک دارید مشخص کنید. اگر در همان محل برای دو شرکت کار کردهاید، تاریخ تغییر شرکت را جداگانه درج کنید.
محمد صدرآبادی
22/12/2025 در 9:29 ب.ظسلام و ارادت آیا قرارداد بازاریابی مشمول ماده ۳۸ می شود مثلا من در شهرستان یزد بعنوان نماینده بازاریابی یک شرکت از تهران قرارداد ببندم
admin
24/12/2025 در 12:29 ب.ظبله، قرارداد بازاریابی اگر رابطه استخدامی (حقوقبگیری ثابت) نباشد، از نظر قانونی «قرارداد پیمانکاری» محسوب شده و مشمول ماده ۳۸ میشود.
اما یک نکته طلایی برای شما وجود دارد:
۱. اگر تنها کار میکنید (پیمانکار تکنفره): اگر در قرارداد قید شود که «کار توسط شخص شما به تنهایی انجام میشود و کارگر ندارید»، طبق بخشنامه ۱۴ جدید سازمان تأمین اجتماعی، شما از پرداخت حق بیمه پیمانکاری (معمولاً ۱۶.۶۷٪) معاف هستید.
۲. روال کار شرکت: شرکت تهرانی معمولاً برای اطمینان، ۵٪ از مبلغ هر پرداختی به شما را کسر کرده و نگه میدارد تا زمانی که شما از بیمه «مفاصا حساب» بگیرید.
رها
27/12/2025 در 11:39 ق.ظسلام ووقت بخیر.آیا قرارداد جاره جرثقیل با راننده درصورتی که حقوق راننده با پیمانکار باشد وبیمه با کارفرما امکان پذیر است؟
admin
27/12/2025 در 5:49 ب.ظسلام.
بله، امکانپذیر است.
این موضوع به توافق طرفین بستگی دارد و منع قانونی ندارد. شما میتوانید در قرارداد شرط کنید که حقوق توسط پیمانکار (مالک جرثقیل) و حق بیمه توسط کارفرما پرداخت شود.
فقط توجه داشته باشید که این توافق باید دقیقاً و به صورت کتبی در قرارداد ذکر شود تا از نظر حقوقی (رابطه کارگر و کارفرما) در آینده مشکلی ایجاد نشود
آسیه آنالویی
29/12/2025 در 6:23 ب.ظسلام . من شخص حقیقی هستم که به صورت انفرادی با شرکت نرم افزار قرارداد انجام کار به صورت انفرادی و مستقل دارم و این صراحتا در بند قراردادم ذکر شده . و همینطور که شما گفتید قرارداد من شامل ماده ۳۸ نمیشه و کسر بیمه نداره و لی شرکت ۵ درصد بابت بیمه و ۱۰ درصد حسن انجام کار رو نگه داشته تا من مفاصاحساب ببرم . درصورتیگه تامین اجتماعی به فرد مفاصاحساب نمیده و میگه باید بری کد کارگاه بگیری . از طرفی من شنیدم قانونی در دیوان اداری هست که شخصی که انفرادی کار میکنه و کارگر زیر مجموعه نداره الزامی به گرفتن کد کارگاه نداره ولی تامین اجتماعی اصرار داره که باید کد کارگاه به ادرس مندرج در قرارداد بگیری . حالا من نمیدونم واقعا باید چکار کنم ؟ ایا مجبور به گرفتن کد کارگاه هستم ؟ ایا نگه داشتن ده درصد حسن انجام کار من قانونیه ؟ من باید به کجا شکایت ببرم .هم از شرکت هم از تانین اجتماعی که زور میگه
admin
29/12/2025 در 6:48 ب.ظاجبار به گرفتن کد کارگاه برای شخص حقیقیِ انفرادی بدون نیروی تابع = مبنای قانونی ندارد.
رأی وحدترویه دیوان عدالت اداری صراحت دارد که صرف انجام کار انفرادی، مشمول کارگاه و بیمه اجباری نیست. تأمین اجتماعی اینجا زیادهخواهی اداری میکند.
نگهداشت ۵٪ بیمه وقتی قرارداد مشمول ماده ۳۸ نیست = غیرقانونی.
اگر قرارداد «مستقل، غیرتابع، بدون نیروی کار» است، اصلاً مفاصاحساب معنا ندارد.
۱۰٪ حسن انجام کار فقط اگر در قرارداد تصریح شده باشد قابل نگهداری است
اما مشروط به زماندار بودن و شرط آزادسازی مشخص. اگر آزادسازی را منوط به مفاصاحساب بیمه کردهاند → شرط باطل است چون مبنا ندارد.
مجبور به گرفتن کد کارگاه نیستی.
اصرار تأمین اجتماعی خلاف رأی دیوان است.
مسیر شکایت:
علیه تأمین اجتماعی → دیوان عدالت اداری (الزام به صدور مفاصاحساب / رفع مطالبه غیرقانونی)
علیه شرکت → دادگاه حقوقی (مطالبه ۵٪ بیمه + ۱۰٪ حسن انجام کار)
ناشناس
17/05/2026 در 1:21 ب.ظسلام کار در سالن زیبایی زنانه که جواز کسب هم ندارن با تعداد۳نفر کلا شامل بیمه میشود
admin
18/05/2026 در 8:49 ق.ظبله، حتی اگر سالن زیبایی جواز کسب نداشته باشد، باز هم در صورت وجود رابطه کاری، امکان شمول قانون کار و بیمه تأمین اجتماعی وجود دارد. تعداد کم کارکنان هم لزوماً باعث معافیت از بیمه نمیشود.
اگر شما بهصورت منظم برای سالن کار میکنید، ساعت کاری مشخص دارید، از صاحب سالن دستور میگیرید و در قبال کار حقوق دریافت میکنید، معمولاً رابطه کارگر و کارفرما احراز میشود و کارفرما موظف به رد کردن بیمه است.
در بسیاری از پروندههای اداره کار، نداشتن جواز کسب مانع مطالبه بیمه و حقوق کارگر نشده است. برای اثبات اشتغال هم میتوان از مدارکی مثل پیامها، واریزی حقوق، شهادت شهود، عکس و فیلم محل کار یا حتی استعلام استفاده کرد.
اگر سابقه بیمه برای شما رد نشده، میتوانید بابت احراز رابطه کاری و مطالبه حق بیمه معوقه اقدام کنید.
وحید گلی
26/05/2026 در 8:48 ق.ظسلام من یک راننده هستم با یک اتوبوس که با یک شرکت تولیدی قرارداد سرویس ایاب و ذهاب پرسنل را بسته ام . شرکت 16.67% از من کسر کرده و اعلام داشته که باید مفاصا حساب از بیمه بگیرم تا مبلغ طلب را آزاد کند بیمه هم میگه به اشخاص حقیقی مفاصا حساب نمیدیم شرکت هم میگه حسابرسی بیمه شما را مشمول کرده ؟ تکلیف من چیه
admin
31/05/2026 در 11:46 ب.ظاین یک چالش بسیار متداول در قراردادهای حملونقل و ایاب و ذهاب با شرکتهای تولیدی است. مشکل اصلی از اینجا ناشی میشود که سازمان تأمین اجتماعی در بسیاری از قراردادهای پیمانکاری، «قراردادهای ایاب و ذهاب» را مشمول ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی میداند و به دلیل اینکه شرکت تولیدی لیست بیمه راننده را به صورت مستقل رد نکرده، کل مبلغ قرارداد را مشمول حق بیمه (با ضریب ۱۶.۶۷٪) دانسته است.
در اینجا تکلیف قانونی شما و راهکارهای عملی برای خروج از این بنبست آورده شده است:
۱. چرا بیمه به شما مفاصا حساب نمیدهد؟
طبق قانون، مفاصا حساب ماده ۳۸ فقط به شخص حقوقی (پیمانکارِ شرکت) داده میشود. چون شما «شخص حقیقی» هستید، بیمه معتقد است شما پیمانکار نیستید، بلکه کارگرِ آن شرکت بودهاید. بیمه از شرکت تولیدی میخواهد که بابت خدمات شما «لیست بیمه» رد میکرده است. وقتی شرکت این کار را نکرده، بیمه کل قرارداد را «حسابرسی» کرده و حق بیمه را از شرکت طلب میکند و شرکت هم این مبلغ را از طلب شما کسر کرده است.
۲. شرکت تولیدی چه تکلیفی دارد؟
شرکت تولیدی در اینجا دچار اشتباه یا سوءمدیریت شده است:
شرکت مکلف بوده یا شما را به عنوان کارگرِ خودش بیمه کند، یا اگر شما را پیمانکار میدانسته، باید در قرارداد ذکر میکرد که «مسئولیت پرداخت حق بیمه با پیمانکار (شما) است».
وقتی شرکت ۱۶.۶۷٪ را کسر کرده، یعنی در واقع میدانسته قرارداد مشمول بیمه است. شرکت موظف است این مبلغ را به حساب سازمان تأمین اجتماعی واریز کند. پس از واریز، خودِ شرکت باید برای دریافت مفاصا حساب (به نام خودِ شرکت) از بیمه اقدام کند.
۳. تکلیف شما چیست؟ (راهکارهای عملی)
اگر شما راننده انفرادی هستید (بیمه رانندگان دارید):
شما میتوانید به شعبه بیمهای که قرارداد در آنجا حسابرسی شده مراجعه کنید و مدارک «بیمه رانندگان» خود را ارائه دهید. طبق بخشنامههای سازمان، اگر راننده خودش دارای بیمه رانندگان (بیمه پایه) باشد، مشمول حق بیمه مضاعف در قراردادهای سرویس ایاب و ذهاب نمیشود. ارائه گواهی پرداخت بیمه رانندگی شما به بیمه، میتواند ضریب ۱۶.۶۷٪ را به صفر یا اعداد بسیار پایینتری کاهش دهد.
مراجعه به شرکت برای اصلاح:
به واحد حسابداری شرکت بگویید: «طبق ماده ۳۸، مفاصا حساب به نام کارفرما (شرکت) صادر میشود، نه به نام من (راننده)». از شرکت بخواهید با ارائه اسناد و مدارک بیمه رانندگی شما به شعبه تأمین اجتماعی، درخواست «اصلاح ضریب» کنند. اگر شما بیمه رانندگان داشتهاید، مبلغ ۱۶.۶۷٪ کسر شده باید به شما مسترد شود.
شکایت به اداره کار (آخرین راهکار):
اگر شرکت از آزاد کردن پول شما خودداری کرد، میتوانید از طریق «سامانه جامع روابط کار» علیه شرکت بابت «عدم پرداخت مطالبات» شکایت کنید. در جلسه اداره کار، ثابت خواهید کرد که شما مشمول بیمه رانندگان بودهاید و کسرِ غیرقانونی ۱۶.۶۷٪ از طلب شما، توجیهی نداشته است.
پیشنهاد نهایی:
به جای درگیری با بیمه، بر روی شرکت تولیدی فشار بیاورید. به آنها بگویید: «مفاصا حساب ماده ۳۸ طبق قانون باید به نام شما (شرکت) صادر شود، نه من. شما پول بیمه را از من کسر کردهاید، پس وظیفه دارید با ارائه مدارک بیمه رانندگیِ من، بدهی بیمه را تسویه و مفاصا حساب را دریافت کنید.»
ناشناس
28/06/2026 در 5:31 ب.ظسلام و عرض ادب
آیا قراردادهای پیمانکاری که با پیک موتوری رستوران ثبت میشود مشمول ماده 38 میباشد؟
admin
28/06/2026 در 6:24 ب.ظسلام و عرض ادب
بستگی به ماهیت واقعی قرارداد دارد و صرف عنوان «پیمانکاری» تعیینکننده نیست.
اگر پیک موتوری بهصورت مستقل فعالیت کند، وسایل کار (مانند موتور و تجهیزات) متعلق به خودش باشد، اختیار پذیرش یا رد سفارشها را داشته باشد و رابطه تابعیت و نظارت مستمر کارفرما وجود نداشته باشد، ممکن است قرارداد مشمول مقررات ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی باشد.
اما اگر پیک موتوری عملاً تحت مدیریت و نظارت رستوران کار کند، ساعات کاری مشخص داشته باشد، دستورات کارفرما را اجرا کند و رابطه کارگر و کارفرما احراز شود، سازمان تأمین اجتماعی و مراجع حل اختلاف معمولاً قرارداد را یک رابطه کارگری تلقی میکنند و صرف تنظیم قرارداد پیمانکاری، مانع از تعلق حق بیمه و سایر تعهدات قانونی نخواهد شد.
رسول
04/07/2026 در 2:20 ب.ظباسلام بنده قراردادحمل مرسولات پستی دارم با اداره پست و تنهام کارمیکنم بدون نیرو قراردادم تمام شده رفتم بیمه برای مفاصاحساب بیمه میگه ک چون خودتو بیمه نکردی بیمه نداری ۷درصد باید ازکل قرارداد بپردازی بابت جریمه تا مفاصا بگیری میخاستم ببینم این راهکارش چیه چکارکنم کجابرم
ممنون
admin
04/07/2026 در 5:57 ب.ظسلام وقت بخیر
اگر واقعاً قرارداد را شخصاً اجرا کردهاید، هیچ کارگر یا نیرویی نداشتهاید و تمام کار را خودتان انجام دادهاید، الزام به پرداخت ۷ درصد حق بیمه همیشه درست نیست و موضوع به شرایط قرارداد و مقررات تأمین اجتماعی بستگی دارد.
در این شرایط پیشنهاد میکنم:
از شعبه تأمین اجتماعی بخواهید مبنای قانونی مطالبه ۷ درصد را بهصورت کتبی اعلام کند.
مدارکی ارائه دهید که نشان دهد:
قرارداد را شخصاً اجرا کردهاید.
هیچ کارگر یا نیرویی به کار نگرفتهاید.
بابت اجرای قرارداد لیست بیمهای برای کارکنان وجود نداشته است.
اگر شعبه همچنان مطالبه حق بیمه را تأیید کرد و معتقدید خلاف مقررات است، میتوانید به هیأت تجدیدنظر تشخیص مطالبات تأمین اجتماعی اعتراض کنید. در صورت لزوم، پس از طی مراحل قانونی نیز امکان طرح دعوا در دیوان عدالت اداری وجود دارد.
نکته مهم: اگر در طول اجرای قرارداد هیچ نیرویی نداشتهاید، صرف اینکه خودتان تحت پوشش بیمه نبودهاید، همیشه به این معنا نیست که باید ۷ درصد کل مبلغ قرارداد را بپردازید. تشخیص نهایی به مفاد قرارداد، نحوه اجرای آن و مقررات حاکم بر قراردادهای پیمانکاری بستگی دارد.
ناشناس
06/08/2026 در 1:01 ب.ظسلام وقت بخیر
مغازه پدری را میخواهم اجاره بدهم قبلا برادرم کارفرمای من بود و من بیمه کارگری رد میکردم ولی چون خودم خم جز وراث هستم و بیمه اختیاری رد میکنم الان مستاجر بیاد و بازرس اسم را رد میکنه بعنوان کارگر من باید چیکار کنم که دیگه باز س نیاد و طرف بتونه مغازه من را اجاره کنه و اسمش بعنوان کارگر رد نشه
admin
06/08/2026 در 5:50 ب.ظاگر مغازه را واقعاً به شخص دیگری اجاره دادهاید و مستأجر بهصورت مستقل در آن فعالیت میکند، با تنظیم قرارداد اجاره معتبر و احراز استقلال مستأجر، معمولاً دلیلی برای اینکه او کارگر شما محسوب شود وجود ندارد.
در این حالت مهمترین موضوع این است که رابطه شما با مستأجر، رابطه موجر و مستأجر باشد، نه رابطه کارگر و کارفرما.
برای جلوگیری از بروز مشکل در بازرسی تأمین اجتماعی، بهتر است:
قرارداد اجاره رسمی یا عادی با تاریخ مشخص تنظیم کنید.
تحویل مغازه به مستأجر در قرارداد قید شود.
مستأجر کسبوکار را به نام خود اداره کند و در صورت نیاز، مجوزهای لازم را نیز به نام خود دریافت کند.
در عمل نیز شما بر کار مستأجر نظارت کارفرمایی نداشته باشید و برای او حقوق یا دستمزد پرداخت نکنید.
در صورتی که بازرس تأمین اجتماعی مراجعه کند و مشخص شود شخص حاضر مستأجر و صاحب کسبوکار است، نه کارگر شما، اصولاً نباید برای شما سابقه کارگر منظور شود.
البته اگر در ظاهر قرارداد اجاره تنظیم شده باشد اما در واقع مستأجر تحت دستور شما کار کند و دستمزد بگیرد، سازمان تأمین اجتماعی میتواند رابطه کارگری را احراز کند.
یک نکته مهم: چون فرمودید قبلاً خودتان در همان مغازه بیمه کارگری داشتهاید و اکنون بیمه اختیاری پرداخت میکنید، بهتر است پس از اجاره، موضوع تغییر بهرهبردار را نیز در صورت لزوم به تأمین اجتماعی و سایر مراجع مرتبط اطلاع دهید تا در بازرسیهای بعدی ابهامی ایجاد نشود.
محمد ثقفی
18/10/2026 در 4:58 ب.ظسلام خداقوت
بنده ذیحساب یکی از ادارات هستم اداره پشتیبانی بعضی از افراد را جهت انجام کارهای کوتاه مدت به محل کار دعوت می کنه و کار انجام می دهند مثال جهت انجام لکه گیری گچ کاری و یا تعمیر چیلر اداره . سوال بنده این است آیا تشخیص اینکه کار انجام شده توسط یک نفر انجام شده و یا افراد زیر مجموعه داشته آیا با اداره می باشد و یا باید به تشخیص سازمان تامین اجتماعی برسد؟ اگر تشخیص اداره می باشد اگر نادرست اطلاعات به تامین اجتماعی ارجاع بشه در آینده با توجه به اینکه تامین اجتماعی معمولا با تاخیر چند ساله به ادارات اعلام می کنه و آنها را جریمه می کنه تکلیف چیست؟؟ لازم بذکره که انجام خدمات بصورت فاکتوری بوده و فاقد قرارداد می باشد.ممنون
admin
19/10/2026 در 6:37 ب.ظتشخیص اولیه اینکه خدماتی مانند گچکاری، لکهگیری ساختمان یا تعمیر چیلر توسط یک نفر انجام شده یا پیمانکار از نیروی کار دیگری استفاده کرده است، میتواند بر عهده اداره سفارشدهنده خدمات باشد؛ اما تشخیص نهایی شمول یا عدم شمول حق بیمه و پذیرش مستندات، با سازمان تأمین اجتماعی است. بنابراین صرف اعلام اداره مبنی بر اینکه کار توسط یک نفر انجام شده، الزاماً برای تأمین اجتماعی معتبر و لازمالاتباع نیست.
در این خصوص باید سه حالت را از یکدیگر تفکیک کرد:
1. پیمانکاری تکنفره: چنانچه شخص حقیقی، کار را مستقلاً و بدون استفاده از کارگر انجام داده باشد و رابطه کارگری و کارفرمایی نیز وجود نداشته باشد، مطابق آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و ضوابط سازمان تأمین اجتماعی، چنین فعالیتی اصولاً مشمول ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی نیست.
2. انجام کار با استفاده از کارگر: اگر شخص برای انجام تعمیرات یا خدمات از افراد دیگری استفاده کرده باشد، موضوع میتواند مشمول مقررات بیمه پیمانکاری و ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی شود. در این شرایط، اداره نیز بهعنوان واگذارنده کار باید تکالیف قانونی مربوط به بیمه پیمانکاران را رعایت کند.
3. وجود رابطه کارگری و کارفرمایی: اگر شخص تحت نظارت و دستور اداره، در قبال دریافت مزد و با شرایط رابطه کار فعالیت کرده باشد، حتی اگر پرداخت بهصورت فاکتوری انجام شود، ممکن است مشمول بیمه اجباری کارکنان باشد.
نکته مهم این است که نداشتن قرارداد کتبی و پرداخت وجه بر اساس فاکتور، بهتنهایی باعث معافیت از پرداخت حق بیمه نمیشود. سازمان تأمین اجتماعی ماهیت واقعی فعالیت را بررسی میکند، نه صرفاً عنوان فاکتور یا نحوه پرداخت وجه را.
با توجه به اینکه شما ذیحساب دستگاه اجرایی هستید، پیشنهاد میکنم برای جلوگیری از ایجاد بدهی بیمهای در سالهای آینده، اداره پشتیبانی هنگام انجام هر خدمت، صورتجلسهای تنظیم کند که در آن مشخصات مجری، نوع فعالیت، محل و مدت انجام کار و اینکه کار توسط شخص مجری یا با کمک افراد دیگر انجام شده، مشخص باشد. این صورتجلسه بهتر است به تأیید مسئول نظارتکننده و شخص مجری برسد و همراه فاکتور نگهداری شود. البته چنین صورتجلسهای دلیل قابل ارائه است، نه تضمین معافیت بیمهای.
در مواردی که وضعیت بیمهای خدمت مشخص نیست، بهترین اقدام این است که پیش از تسویه نهایی، موضوع بهصورت مکتوب از شعبه تأمین اجتماعی مربوط استعلام شود. در خدماتی که ماهیت پیمانکاری مشمول ماده ۳۸ دارند نیز باید الزامات قانونی مربوط به نگهداری کسور و دریافت مفاصاحساب رعایت شود.
در خصوص مسئولیت آینده نیز، اگر اداره اطلاعات نادرستی اعلام کند و سازمان تأمین اجتماعی بعداً بدهی بیمهای مطالبه کند، صرف اینکه اطلاعات توسط اداره پشتیبانی ارائه شده، مسئولیت قانونی دستگاه را منتفی نمیکند. مسئولیت احتمالی اشخاص و واحدهای اداری نیز با توجه به حدود وظایف، اقدامات و میزان تقصیر آنان بررسی میشود.
در صورت صدور برگ مطالبه حق بیمه، امکان اعتراض در مهلت قانونی از طریق مراجع تشخیص مطالبات سازمان تأمین اجتماعی وجود دارد.
نتیجه اینکه شما بهعنوان ذیحساب نباید صرفاً به فاکتور یا اعلام شفاهی اداره پشتیبانی مبنی بر تکنفره بودن کار اکتفا کنید. مستندسازی نحوه انجام خدمات و تعیین تکلیف بیمهای موارد مشکوک، مهمترین اقدام برای کاهش خطر مطالبه حق بیمه و جرایم احتمالی در سالهای آینده است.